In Memoriam Cas Spijkers

GLANE, 30 oktober 2011 - Bijna een jaar nadat in november vorig jaar slokdarmkanker bij hem werd geconstateerd, is zaterdagochtend een van Nederlands meest toonaangevende chef-koks van de laatste dertig jaar, Cas Spijkers, overleden.

Cas Spijkers (Tilburg, 22 maart 1946 - 29 oktober 2011) was een van Nederlands beste meesterkoks van de moderne na-oorlogse generatie. TV-kok en auteur van een groot aantal kookboeken bovendien. Onder meer verwierf hij als eerste topkok bekendheid door het medium tv binnen te stappen. Met het kookprogramma Koken met Sterren dat hij samen met Mireille Bekooy en Hubrecht Duijker maakte bracht hij in Nederland koken onder de aandacht van een miljoenenpubliek. Het leverde hem in sommige kringen de bijnaam 'de paus van de saus' op.

Spijkers zorgde daarnaast met zijn kookkunsten voor twee Michelin-sterren voor restaurant De Swaen in Oisterwijk, waar hij vele jaren aan de kachel stond. Hoewel hij het wat rustiger aan ging doen en zich concentreerde op boekschrijverij, koken op locatie en demonstratiekoken, voegde hij in 2009 weer een nieuwe dimensie toe aan met name het kookonderwijs op topniveau in Nederland met het oprichten van de Cas Spijkers Academie. Een koksopleiding die onder toezicht van Spijkers stond, met vestigingen in Boxmeer en De Lutte.

Op 6 juli 2011 werd Spijkers nog benoemd tot ridder in de Orde van Oranje Nassau vanwege zijn grote verdiensten voor de Nederlandse culinaire cultuur.

'Hé Ton, jij ook weer van de partij?. Dat wordt weer lachen. We gaan er weer iets moois van maken vandaag, toch?!.' En ook al had je de avond ervoor 'zwaar getafeld', dan nog wist hij je te inspireren om die dag het beste uit je te halen ten faveure van het enthousiasmeren van meestal jonge professionele- en amateurkoks. Om zo de liefde voor het koken bij hen en het publiek weer een treetje hoger te brengen.

Méér dan 25 jaar had ik het voorrecht in gastronomische jury's plaats te mogen nemen waarin hij doorgaans de voorzitter was. Vele jaren heb ik hem in die jaren mogen interviewen als hoofdredacteur van mijn eigen blad 'Lekker Eten en Drinken' (1987-1999) en aansluitend in het verlengde daarvan Club Cuisine (Gilde van Meester-koks) en Good Food (VIP Media/BBC). En als dan ook meesterkok Léon Ribbens zich bij het jurygezelschap voegde, was het inderdaad feest.

Of het kwam dat er bij mij, net als bij Cas en Léon, Brabants bloed door mijn aderen vloeide, weet ik niet. Maar waar leerlingen van hem, die een regen van sterren wisten te oogsten, de meester zelf altijd nog met 'chef' of 'mijnheer' aanspraken -ook buiten de keuken- had ik al snel het voorrecht hem bij zijn voornaam te mogen noemen.

Door allerlei omstandigheden, voornamelijk ziektes, waren onze contacten de laatst jaren beduidend minder frequent, maar terugkijkend moet ik stellen dat ik zelden in mijn leven zo'n aimabele man heb meegemaakt. Meelevend, sociaal bewogen. Maar tegelijk, zo herinneren zijn vele leerlingen zich omgetwijfeld ook, een purist, voorvechter voor het verse product, maar ook een vakman die het kon laten donderen in de keuken als zaken niet liepen zoals hij vond dat ze moesten lopen.

Cas, kerel, ik denk met veel weemoed terug aan al die schitterende jaren. Voor jou is het boek nu dicht. De laatste punt gezet. Ik wens je vrienden, leerlingen van al die jaren uit je brigades, maar vooral je naaste familie alle kracht toe dit gevoelige verlies te dragen. Na Wina ben je mijn tweede gastronomische icoon, die voorgoed op reis is gegaan. Ga in vrede.

TON BORGHOUTS