JANUARI 2001 - Resultaten Eiswein-proeverij Club Cuisine

Eiswein is een zeldzaamheid in de wijnwereld en de panelleden waren dan ook zeer benieuwd naar de uitkomsten van deze proeverij. De basis van de proeverij was een reeks van verschillende eisweinen uit Duitsland, Oostenrijk en Canada. Vanzelfsprekend werden de wijnen blind geproefd. Om te onderzoeken of eiswein zich duidelijk onderscheidt van andere zoete wijnen, werden er verschillende dessertwijnen (trockenbeerenauslese, pourriture noble-wijn) als 'piraten' aan de proeverij toegevoegd. Zou het panel de eisweinen er blindelings tussenuit kunnen halen? De proeverij bestond uit 2 sessies: A 1999, 1998 en 1997 en B 1996 en 1995

Het panel bestond deze keer uit:

Agnes van Balen, consument
Charles Huyskens, consument
Raymond Prinsen, patron-cuisinier rest. De Stenen Tafel, Borculo
Ronald Voogel, eigenaar-gastheer rest Chapeau!, Bloemendaal
Jan van Lissum, hoofdredacteur Proefschrift, ProefKrant


1999, 1998, 1997;
Over het algemeen waren deze wijnen tamelijk licht van kleur.

1999 Riesling Eiswein süß, Weingut Schloss Proschwitz, Sachsen, Duitsland

Importeur: Van Houten Wijnkoperij, Woerden - f 165,- (0.375 ltr)
Mooie kleur. Matige geur met een ietwat boterig toontje, ook wat hooi/stro-impressies. Opvallend mooie zuren brengen leven in de wijn en geven veel lengte. Kostbare wijn met veel sap en uitstekend fruit, heerlijk om te drinken. En dan is het ook nog eens een uniek exemplaar: een wijn uit Sachsen (voormalige DDR) is al niet alledaags, laat staan een eiswein uit die regio. De rieslingdruiven werden geoogst op 25 januari 2000, dus strikt genomen valt deze wijn al niet meer binnen het oogstjaar 1999.
8,9% alc., 10,5 g zuren per liter, 209 g restsuiker per liter.
"Gewoonweg lekker", zegt Charles, "hij plakt een beetje, maar die appeltjeszuren, dat zoetje en dat iets vettige mondgevoel zijn zeer prettig." Het panel is het met hem eens en geeft de wijn ****. Hier konden vier van de vijf panelleden wel duidelijk een eiswein herkennen.


1999 Forster Ungeheuer Riesling Eiswein, Weingut Reichsrat von Buhl, Pfalz, Duitsland

Importeur: Van Houten Wijnkoperij, Woerden - f 128,- (0.375 ltr)
Romig en vullend, met lichte hooi-associatie. Mooie fruittonen, o.a. lichte abrikozenimpressie, daarnaast duidelijke honingtoets. Fraaie, elegante balans, heerlijk. De opvallend frisse zuurgraad maakt het aannemelijk dat dit een eiswein is.
6,5% alc., 9,2 g zuren per liter, 262 g restsuiker per liter.
De 29 ha omvattende Forster Ungeheuer wordt gerekend tot de beste wijngaarden van Duitsland; het Weingut Reichsrat von Buhl bezit hier ongeveer 5,5 hectare van. De druiven voor deze eiswein werden bij een temperatuur van ruim 11 graden vorst op 22 december 1999 geoogst.
Agnes ontdekt een aangenaam spel van smaken met heerlijk veel fruit, mooie zoete en zuren tonen, een zachte afdronk en daarbij een duidelijke houtinvloed. Voor Charles is deze wijn geschikt voor 'lekker tetteren'; hij prijst de combinatie van vettige, romige impressies en frisse zuren. Ronald is ervan overtuigd dat deze wijn toekomst heeft, net als Raymond, die goed te spreken is over het complexe, weelderige karakter.
Voor iedereen is de wijn duidelijk herkenbaar als eiswein en de beoordeling is zeer positief: ****.

1999 Bernkasteler Bratenhöfchen Riesling Eiswein, Weingut Kerpen, Mosel-Saar-Ruwer, Duitsland

Importeur: Harts Wijnhandel, Amsterdam (onderdeel van Henri Bloem's) - f 63,- (0.375 ltr)
Zeer bleek van kleur, matige neus. Redelijke zuren en fruitigheid, maar komt concentratie te kort ten opzichte van de andere eisweinen. Iel en metalig van smaak, zwak.
7,5% alc.
Charles vindt deze wijn niet lekker en ook Agnes komt niet veel verder dan 'peredrups, dun'. Ook vallen termen als 'namaakwijn'. Raymond spreekt zelfs van 'bocht', Ronald is iets milder in zijn oordeel en noemt de wijn 'niet meer dan correct'. Hoewel drie van de vijf panelleden dit als eiswein herkenden, is iedereen teleurgesteld over de kwaliteit ervan, de waardering komt dan ook niet hoger uit dan een magere **


1998 Eiswein Burgenland, WKB-Handelsgesellschaft, Neusiedlersee, Oostenrijk

Importeur: Imperial Wijnkoperij, Den Dolder - f 34,95 (0.375 ltr)
Opvallend meer kleur dan de meeste overige wijnen. Vol, vettig en romig in de neus. In de mond veel sap, licht parfumé. De wijn mist echter wat spanning, diepgang en reliëf en aan het eind proeven we wat teveel bitters.
Voor deze wijn zijn uitsluitend grüner veltliner-druiven - dé witte druivensoort van Oostenrijk - gebruikt, ze werden geoogst in een decembernacht bij een temperatuur van 7 graden onder nul. Het rendement ligt altijd zeer laag in het geval van eiswein, in dit geval ging het om 15 hl per ha. WKB-Handelsgesellschaft is een van de grotere producenten van zoete wijnen in de Neusiedlersee-regio. De druiven koopt het bedrijf bij kleine wijntelers die met veel zorg een meestal zeer kleine wijngaard onderhouden.
11,5% alc., 6,7 g zuren per liter, 95,5 g restsuiker per liter.
Charles vindt de wijn direct al te bitter. Agnes begint met een langgerekt "mmmm…", dat echter uitmondt in een twijfelend "…mmwah?". Ook bij haar blijken het de bitters te zijn die het plezier ruw verstoren en ze vindt tevens dat het hout iets te sterk aanwezig is. Ronald beaamt dat: hij mist structuur en vindt de wijn uiteindelijk onaangenaam. Gesuggereerd wordt de wijn eens met veel ijs te proberen op een zomers terras. Het begrip 'eiswein' is hier ver te zoeken en de waardering blijft dan ook steken bij **.

1998 Vidal Eiswein, Reif Estate Winery, Niagara-on-the-Lake, Canada

Importeur: Fema Trading, Grave - f 80,- (0.375 ltr)
Opvallend stuivende neus, vol, associaties met aardbeienjam en honing. Geconcentreerd van smaak, goede ondersteuning door levendige zuren. Eerder een imponerende wijn die het niet echt moet hebben van zijn finesse, veeleer komt hij mollig en rond over. Mooie impressies van abrikoos en honing in de smaak. Opvallend zijn de wat aardse aroma's, zonder dat daarbij aan terroir gedacht moet worden. Wie trouwens denkt dat Canada te noordelijk ligt om goede wijn te kunnen produceren, staat er waarschijnlijk niet bij stil dat het zuiden van Ontario, waar deze wijn vandaan komt, ongeveer op dezelfde breedtegraad ligt als Bordeaux(!).
Hoewel eiswein traditioneel typisch Duits is, staat Zuid-Ontario, in Canada, al sinds een jaar of tien bekend om zijn uitstekende eisweinen. Sinds 2000 is de wetgeving ten aanzien van eiswein-productie in Duitsland en Canada op één lijn gesteld. De druiven bestemd voor de Vidal Icewine worden 's nachts, wanneer het tussen de 10 en 13 graden vriest, met de hand geplukt. Voor deze wijn viel de oogstdatum op 6 januari. Klaus W. Reif over zijn rol als wijnmaker: "Nature ultimately makes the wine. As a winemaker, I am simply an assistant."
11,5% alc.
Zelfs als je naast het glas ruikt, komen de geuraroma's op je af, zo constateert Charles; hij vindt de wijn imposant, maar wel lekker. Agnes trekt verbaasd haar wenkbrauwen op, omdat zij bijna niets ruikt. De smaak vindt ze mooi, vooral de inbreng van zoet en zuur komt aangenaam over. Ronald proeft jam, hij vindt de smaak eerst tamelijk beperkt, maar komt daar later op terug. Naarmate de wijn langer in het glas zit, ontplooit hij zich beter.
De beoordeling levert hier een grotere spreiding op en varieert van * tot ****. Het gemiddelde komt uit op ***. Slechts één panellid meende dat dit geen eiswein was.


1997 Eiswein Cuvée, Weinlaubenhof, Alois Kracher, Neusiedlersee, Oostenrijk

Importeur: Imperial Wijnkoperij, Den Dolder - f 40,25 (0.375 ltr)
Opvallend veel fruit in geur en smaak, met duidelijke tonen van mandarijn. De zuren komen redelijk goed naar voren en geven spanning, maar ze zijn voor een eiswein iets aan de lage kant. De wijn mist echter wat concentratie en bezit iets te weinig schakering in de smaak.
Deze wijn is een assemblage van verschillende druivensoorten, waaronder scheurebe, welschriesling en weissburgunder. Daardoor is het eiswein-karakter wat minder uitgesproken. Alois Kracher, die een 7,5 hectare metende wijngaard bezit in Illmitz, is een van de beroemdste producenten van zoete wijnen. Hij won tal van prijzen en onderscheidingen, met name voor zijn Trockenbeerenauslesen. De 1995 Trockenbeerenauslese Scheurebe No. 3 werd in 1997 door Proefschrift verkozen tot Dessertwijn van het Jaar. Kracher produceert alleen in uitzonderlijk goede jaren eiswein.
12% alcohol.
"Dit is cola", zegt Ronald. Agnes meende in eerste instantie een rozenachtige geur waar te nemen, maar de smaak valt haar uiteindelijk tegen: het zoet speelt te veel op, waardoor de wijn snel gaat vervelen. Opvallend is dat Charles juist vindt dat de zuren de overhand hebben; hij wijt dit aan het gebrek aan vulling in de wijn.
Algemeen is het panel het erover eens dat deze wijn nauwelijks een voldoende verdient: **. Saillant detail: niemand had in deze wijn een eiswein herkend. Volgens de kenners in het panel ontbraken de karakteristieke geur- en smaakelementen die een eiswein normaliter bezit.


Piraat: 1997 Château Doisy-Védrines, Sauternes, Frankrijk

Importeur: H.F.A. Okhuysen, Haarlem (0.375 ltr)
Romig/vettig, toffee-achtig met daarbij veel invloed van hout; deze omschrijving geldt voor geur en smaak. De smaakaroma's zijn bijna overweldigend qua intensiteit en diepte, het fruit zit mooi verpakt. Op het eind doet zich een licht bijterig toontje voor dat afkomstig is van het nieuwe hout. De wijn is duidelijk nog te jong: zijn we een aantal jaren verder, dan lopen de smaakaroma's en de karakteristieke houttonen veel beter in elkaar over.
13,5% alc.
Voor wie wat beter ingewijd is in de wereld van dessertwijn, zijn de typische impressies van pourriture noble natuurlijk herkenbaar. Sauternes is hét standaardvoorbeeld van dit type wijnen, gemaakt van druiven die zijn aangetast door botrytis, en Charles weet de wijn dan ook direct goed te plaatsen: "Een voortreffelijk exemplaar". Ook Agnes is er goed over te spreken, vooral omdat hij nu al een goede balans heeft en lekker overkomt. Raymond is minder enthousiast, hij stoort zich wat aan het hout en vindt dat de wijn in dit stadium eerder beantwoordt aan het niveau van een botrytis-Chardonnay uit Napa Valley. Ronald vindt de geur wat aan de saaie kant en is net als Raymond van mening dat de wijn wat te heavy is: "Eten en drinken tegelijk".
De stemmen lopen bij de Sauternes wat uiteen. Terwijl de consumenten **** geven, zijn de professionals wat meer gereserveerd: ** tot ***. Niemand dacht bij deze wijn aan een eiswein, de aroma's zijn daarvoor te vol en te rond, en typische eiswein-karakteristieken, waaronder de hoge zuurgraad wel de voornaamste is, ontbreken.


1996 en 1995
De kleur is bij deze jaargangen duidelijk dieper en meer geschakeerd.

Piraat: 1996 Trockenbeerenauslese No. 1, Traminer, Alois Kracher, Neusiedlersee, Oostenrijk

Importeur: Imperial Wijnkoperij, Den Dolder (0.375 ltr)
De mooie volle, rijke kleur wordt gevolgd door intense geuraroma's met een fraaie romige structuur; het hout 'springt' daarbij uit het glas. In de mond lichte associaties met toffee en karamel. De aanzet is zacht als velours en afdronk lekker lang. Weelderige wijn die nog wat geduld nodig heeft.
Eén uit de reeks Trockenbeerenauslese-wijnen, gemaakt van door edelrot aangetaste druiven, waaraan Kracher zijn roem te danken heeft. De 95-ers kregen van wijngoeroe Robert Parker allemaal tussen de 92 en 98 punten.
14% alc.
Zowel Agnes als Charles vinden dit een wijn om lekker van door te drinken. Ook Ronald en Raymond klinken positief: ze zijn van mening dat de wijn naast de rijke vulling voldoende zuren bezit, die verfrissend tegenwicht bieden en verdere ontwikkeling mogelijk maken. De vraag 'Is dit een eiswein?' wordt na enig overleg door het panel negatief beantwoord. Waardering: ****.


1996 Riesling Eiswein, Graf Hardegg, Weinviertel, Oostenrijk

Imperial Wijnkoperij, Den Dolder - f 50,25 (0.25 ltr)
Prachtige gouden kleur. Intense neus met mooi ontwikkelde aroma's. Een beetje olieachtig gevoel in de mond, enorm fijne zuren omringd door geconcentreerde zoete tonen. Complexe, rijk geschakeerde wijn met een zeer lange afdronk.
Deze keer een zoete Oostenrijkse wijn die niét afkomstig is uit de Neusiedlersee-regio, maar uit het Weinviertel. Het bedrijf Graf Hardegg bezit zo'n 2500 ha landbouwgrond, waarvan 43 ha. aan wijngaarden. Behalve deze eiswein produceert Graf Hardegg voornamelijk droge witte en rode wijnen, gemaakt van grüner veltliner, weissburgunder, riesling en zweigelt - allemaal wijnen die tot de beste van Oostenrijk worden gerekend. De riesling-druiven voor de eiswein zijn afkomstig van een 1 ha metend perceel. Ze werden in de nacht van 22 december 1996 in 6 uur door 25 personen geplukt; de totale opbrengst bedroeg slechts 5,5 hl. Dit resulteerde in 2220 flesjes van 0.25 ltr.
10,3% alc., 15 g zuren per liter, 245 g restsuiker per liter.
Iedereen is positief. Iedereen is bijna sprakeloos. "Olieachtige structuur", mompelt Charles, er wordt instemmend geknikt. "Zeer veel lengte", voegt Raymond er aan toe. Woorden schieten tekort, of liever: ieder woord is eigenlijk te veel. Hier past alleen maar stil genieten.
Opmerkelijk is dat drie van de vijf panelleden dachten met een edelzoete (pourriture noble-) wijn van doen te hebben, de overige twee oordeelden juist. De waardering voor dit absolute hoogtepunt was unaniem: ****(*).


1995 Recher Herrenberg Spätburgunder, Weißherbst (rosé) Eiswein, Weingut Jean Stodden, Ahr, Duitsland

Van Houten Wijnkoperij, Woerden - f 129,- (0.375 ltr)
Veel kleur, duidelijk afwijkend: tussen tuilé en amber in. Vettige geur met stal-impressie, komt eerder wat mat over door een gemis aan spanning. De smaak is ontwikkeld en wat onevenwichtig. Mist een beetje reliëf, ietwat eendimensionaal, met stevig bittertje in de afdronk.
Het opvallendste van deze eiswein is dat hij gemaakt is van spätburgunder, een rode druivensoort. De oogst vond plaats in de vroege ochtend van 6 november 1995, bij 10 graden vorst.
10,0% alc., 10,7 g zuren per liter, 139 g restsuiker per liter.
Agnes en Charles spreken na proeven van dit glas van agressieve zuren en te veel bitters. Ook Ronald is aanvankelijk niet zo tevreden over deze wijn vanwege de te prominente bitters. Maar naarmate de wijn langer in het glas zit stelt hij zijn commentaar in positieve zin bij. Samen met Raymond schaart hij zich uiteindelijk pal achter dit glas: beiden zijn het erover eens dat de hoge zuurgraad de wijn fris houdt en meer lengte geeft, en zijn verrast over de opvallende aardbeientoon.
Een echte discussiewijn die verdeelde meningen oplevert, de waardering varieert van ** tot ****. Wel hadden de meeste panelleden door dat het om een eiswein ging.


NAKOMERS
Niet alle wijnen waren op tijd voor de proefsessie van het panel; ze werden later geproefd door de panelvoorzitter:

1997 Hochheimer Hölle Riesling Eiswein, Weingut Franz Künstler, Rheingau, Duitsland ****

Importeur: Van Houten Wijnkoperij, Woerden - f 145,- (0.75 ltr)
Lichte, bijna bleke kleur. Eerder stro-achtige geurimpressies, elegant, licht, verfijnd. De aanzet is eveneens fijn, clean, bijna iel. Associatie met perzik en lychees. De afgeronde fruittoets en de subtiele zuurgraad bezorgen de smaakpapillen een feestje. Doordrink-eiswein.
7% alc.


1996 Kreuznacher Kahlenberg Riesling Eiswein, Staatsweingut Bad Kreuznach, Nahe, Duitsland *****

Importeur: Van Houten Wijnkoperij, Woerden - f 159,- (0.375 ltr)
Licht gouden kleur. Dikker qua geurexpressie, veel concentratie, mooie tonen van abrikoos en perzik. Zeer hoge zuurgraad, snel, metalig, clean, zorgt voor levendige toets. Veel lengte, zoet fruit is in de afdronk merkbaar, olieachtig, mollig mondgevoel met veel concentratie, maar de zuren zorgen voor een frisse balans. Superieure klasse.
6,5% alc.


1995 Blaufränkisch Eiswein, Weingut Schmelzer, Neusiedlersee, Oostenrijk ***(*)
Importeur: Imperial Wijnkoperij, Den Dolder - f 35,25 (0.375 ltr)
Amberkleurig uiterlijk. Mooi abrikozenaroma in geur en smaak, daarnaast impressie van hooi/stro. Fraaie hoge zuurgraad. Vooral in de afdronk wat kille, cleane tonen, maar in zijn geheel fris, verteerbaar, goede balans, mooi geëvolueerd en heerlijk drinkbaar.
Opvallend aan deze wijn is dat hij gemaakt is van blaufränkisch, een typisch Oostenrijkse rode druivensoort die vooral bekend staat om de krachtige, droge wijnen die hij, trouwens ook in Hongarije, oplevert. De druiven werden in de nacht van 30 november 1995 geoogst, bij ruim 7 graden vorst.
12,6% alc., 8,5% zuur, 136 gr restsuiker.


Vooraf werd een aantal vragen geformuleerd die als uitgangspunten van de proeverij zouden dienen. Hoe smaakt eiswein en waarin verschilt eiswein qua geur/smaak van andere dessertwijnen? Bij welke temperatuur smaakt hij het best? Wanneer schenk je eiswein, wat kun je erbij eten? Tijdens de proeverij kwam een aantal antwoorden hierop aan het licht: U vindt ze bij www.culinair.net onder het Culinair ABC. Kies voor de W en vervolgens voor wijn: 'Eiswein wetenswaardigheidjes' In dat hoofdstuk is alle achtergrondinformatie over eiswein in woord en beeld te vinden.