Maak interne criminaliteit bespreekbaar

NOVEMBER 2008 - Interne criminaliteit is bijna altijd met veel taboes omgeven. Het onderwerp bespreekbaar maken is niet eenvoudig. Met het Dilemmaspel van het Hoofdbedrijfschap Detailhandel (HBD) kunnen ondernemers interne fraude spelenderwijs aan de orde stellen, bijvoorbeeld tijdens het werkoverleg. Voor wie hier tegenop ziet, biedt het HBD nu ook de mogelijkheid het spel te spelen onder leiding van een speciaal opgeleide trainer. Interne criminaliteit is een groot probleem, ook in de detailhandel. Onderzoek van het Platform Detailhandel maakte dat recent weer eens duidelijk. Interne criminaliteit levert de detailhandel jaarlijks een schadepost op van circa € 165 miljoen. Hendrik-Jan Kaptein, hoofd Projectteam Stop Winkelcriminaliteit bij het HBD: ‘Dat is ruim 25 procent van het totale bedrag dat is gemoeid met winkelcriminaliteit. Dat percentage is een gemiddelde. Uit eigen onderzoek weten we dat verschillen per branche erg groot zijn; in sommige branches is zelfs ruim de helft van de derving het gevolg van interne criminaliteit. Dat betekent overigens niet dat de helft van de medewerkers ook steelt. Bijna altijd is een klein deel van de medewerkers verantwoordelijk voor een groot deel van de schade.’
Los van de financiële schade raakt interne fraude direct aan het vertrouwen tussen ondernemer en medewerker, maar ook tussen medewerkers onderling. Interne fraude heeft daardoor een enorme impact op het werkklimaat in het bedrijf. Kaptein: ‘Zeker voor ondernemers met een wat kleiner bedrijf, is het moeilijk voor te stellen dat een van hun medewerkers ze zou kunnen bestelen. En toch gebeurt het. Door met elkaar het gesprek aan te gaan verdwijnt de geheimzinnigheid en kun je het taboe doorbreken.’

Dilemmaspel
Het Dilemmaspel is bedacht om het gesprek over dit heikele onderwerp op gang te brengen en per se niet bedoeld om potentiële fraudeurs binnen het bedrijf te ontmaskeren. De deelnemers bespreken lastige situaties ofwel dilemma’s aan de hand van waardekaarten, zoals ‘eerlijkheid’, ‘loyaliteit’ of ‘collegialiteit’. Welke oplossing in een dilemma een deelnemer ook kiest, er kleven altijd vervelende consequenties aan. Kaptein: ‘Stel, een collega loopt zonder af te rekenen met een artikel de winkel uit. Als hij terugkomt heeft hij het niet meer bij zich. Wat doe je? Spreek je je collega erop aan? De samenwerking kan daardoor lastig worden en je hecht aan loyaliteit. Of laat je het maar zo? In dat geval voel je je weer onprettig omdat eerlijkheid voor jou ook belangrijk is en die komt nu in het geding. Door met elkaar over dergelijke hypothetische situaties na te denken wordt het rechtvaardigheids- en verantwoordelijkheids-gevoel vergroot. Medewerkers tonen meer lef om vervelende situaties aan de orde te stellen.’
Het Dilemmaspel voorziet duidelijk in een behoefte. De reacties van ondernemers zijn zonder meer positief, constateert Kaptein. ‘Tegelijk hebben we gemerkt dat voor een groep ondernemers de drempel om het spel te spelen toch nog te hoog is. Zij blijven het moeilijk vinden met hun medewerkers rond de tafel te gaan zitten en het onderwerp aan de orde te stellen. Daarom hebben we onze groepstraining ‘Veilig in de winkel’ uitgebreid met de module ‘Interne Criminaliteit’. Maximaal twaalf deelnemers spelen dan het spel onder leiding van een professionele trainer, die speciaal is opgeleid om te werken met morele dilemma’s. Dat betekent voor de ondernemer dat hij zelf niet hoeft op te treden als spelleider en allerlei voor hem wellicht emotionele zaken aan de orde hoeft te stellen. We denken dat we zo de drempel om het spel te spelen aanzienlijk verlagen.’
De module ‘Interne Criminaliteit’ ofwel het Dilemmaspel spelen kost € 400,- (exclusief btw) per groep van maximaal 12 deelnemers. Dit is inclusief trainer en spel. De training kan zowel overdag als ’s avonds worden gegeven, in de eigen winkel of winkelgebied. Voor meer informatie en inschrijvingen kunt u contact opnemen met het HBD, Loes van der Valk, telefoon 070 338 56 13 of e-mail l.vandervalk@hbd.nl , of kijk voor meer informatie op: www.hbd.nl/winkelcriminaliteit .