Nadere uitleg wet Arbeid en Zorg

JULI 2008 - Veel ondernemers hebben vragen die betrekking hebben op de Wet arbeid en zorg. Het is duidelijk dat veel werknemers gebruik willen maken van de mogelijkheden die deze wet hen biedt, daarom is het voor de ondernemer noodzakelijk om goed op de hoogte te zijn van de wettelijke regeling. Het Vakcentrum Levensmiddelen zet een aan tal zaken nog eens op een rijtje.

Zwangerschaps- en bevallingsverlof
De werkneemster kan tussen 6 tot 4 weken voor de vermoedelijke bevallingsdatum stoppen met werken. Na de bevalling heeft de werkneemster altijd recht op minstens 10 weken verlof.

Kraamverlof
Na de geboorte van een kind heeft de partner van de bevallen vrouw recht op twee werkdagen kraamverlof. Deze twee verlofdagen moet men binnen 4 weken na de bevalling (of na de thuiskomst van het kind uit het ziekenhuis) opnemen. Om het verlof aan te vragen moet de werknemer zijn werkgever zo spoedig mogelijk laten weten dat hij het kraamverlof opneemt. De werkgever moet het loon gewoon door betalen tijdens het verlof. De werkgever mag het kraamverlof ook niet inhouden op de vakantiedagen van de werknemer.

Adoptieverlof
Werknemers hebben in verband met adoptie van een kind recht op maximaal 4 weken verlof om aan de nieuwe gezinssituatie te wennen. Hierbij maakt het niet uit of één of meer kinderen tegelijk worden geadopteerd. Dit adoptieverlof is ook van toepassing op pleegouders van wie vanaf het begin duidelijk is dat zij het kind duurzaam in het gezin opnemen. Tijdens het adoptieverlof heeft de werknemer recht op een uitkering volgens de Ziektewet oftewel honderd procent van het salaris. De werkgever vraagt de uitkering aan bij het UWV

Ouderschapsverlof
Wie minstens een jaar bij dezelfde werkgever in dienst is, kan voor het verzorgen van kinderen tot acht jaar (ook adoptiekinderen) onbetaald ouderschapsverlof opnemen. Voor ieder kind bestaat het recht op verlof. Werknemers die vader of moeder worden van een meerling of die meerdere kinderen tegelijk adopteren, hebben recht op tweemaal de aanspraak op ouderschapsverlof.
Het totaal aantal uren verlof komt overeen met de arbeidsduur per week, berekend over een periode van 13 weken. Normaal gesproken mag de werknemer niet meer dan de helft van het aantal arbeidsuren per week opnemen. De werknemer kan aan de werkgever toestemming vragen om het verlof uit te smeren of meer uren per week (bijvoorbeeld 3 maanden voltijd verlof). Er bestaat geen recht op loon over de verlofuren. Werknemers moeten minstens twee maanden voor de ingang van het verlof de werkgever schriftelijk melden dat zij gebruik willen maken van het recht op ouderschapsverlof. Daarbij wordt de datum van ingang vermeld, de duur van het verlof en het aantal uren per week dat gewerkt zal worden en de manier waarop de verlofuren worden gespreid over de week.

Calamiteitenverlof
Werknemers mogen in speciale situaties tijdelijk, betaald vrijaf nemen. Wie door bijzondere persoonlijke omstandigheden niet kan werken, heeft recht op kortdurend verlof. Het staat iedere werknemer vrij om van dit recht gebruik te maken. De werkgever moet een redelijk verzoek op calamiteitenverlof altijd toekennen. Hij is bovendien verplicht het salaris gewoon door te betalen, tenzij in de arbeidsovereenkomst of in de CAO andere afspraken zijn gemaakt. Binnen bepaalde grenzen heeft de werkgever het recht om calamiteitenverlof aan te merken als gewone vakantiedagen. Hiermee moet de werknemer wel uitdrukkelijk akkoord gaan. Voorbeelden van calamiteitenverlof zijn: Een sterfgeval in de familie, wanneer onmiddellijk van alles en nog wat moet worden geregeld. Plotselinge ziekte van een huisgenoot, wanneer oppas moet worden geregeld. Gesprongen waterleiding en er moet snel een loodgieter langskomen.
Calamiteitenverlof is vooral bedoeld voor allerlei onvoorziene noodsituaties die geen uitstel dulden en waarin de werknemer meteen persoonlijk actie moet ondernemen. De duur van het verlof is beperkt, van een paar uur tot hooguit enkele dagen, moet redelijk zijn en in verhouding staan met de aard van het noodgeval en de hoeveelheid privé-verplichtingen die dat met zich meebrengt.

Tiendaags zorgverlof
Werknemers kunnen ieder iedere twaalf maanden maximaal tien dagen zorgverlof krijgen. Het zorgverlof hoeft niet perse aaneengesloten opgenomen te worden. Het zorgverlof is bestemd om een thuiswonend ziek kind of een zieke partner of een ouder te verzorgen. Men kan alleen voor verlof in aanmerking komen zolang de zorg noodzakelijk is. Bovendien geldt dat de werknemer alleen verlof kan krijgen als alleen hij de zieke moet verzorgen. Iemand die in deeltijd werktijd krijgt minder dagen verlof. Het verlof is altijd gelijk aan tweemaal het aantal uren van de werkweek. Alleen bij zwaarwegende bedrijfsbelangen kan de werkgever het verlof weigeren of stopzetten.

Langdurend zorgverlof
Werknemers hebben het recht onbetaald verlof op te nemen om te zorgen voor een levensbedreigend zieke partner, kind of ouder. De totale duur van dit zorgverlof is maximaal zes keer de wekelijkse arbeidsduur in een periode van twaalf achtereenvolgende maanden, bij voorkeur op te nemen in deeltijd. De werkgever kan het verlof alleen vanwege zwaarwegend bedrijfsbelang weigeren. Langdurend zorgverlof is een onbetaald verlof. De meeste CAO’s  voorzien in een regeling voor buitengewoon verlof. Deze regeling voorziet in een mogelijkheid om aan gebeurtenissen deel te nemen of deze bij te wonen met behoud van het loon.