Inkoop dienstjaren bij pensioen in eigen beheer

JUNI 2003 - Indien een dga (directeur-grootaandeelhouder) bij de eigen BV pensioen in eigen beheer opbouwt, is bepaald dat de eventuele eigen bijdrage in de kosten en lasten van de pensioenregeling niet meer mag bedragen dan hetgeen de BV bijdraagt. Met andere woorden, de op het loon in te houden eigen bijdrage beloopt ten hoogste 50% van de pensioenlasten. In dit verband kan een probleem ontstaan, indien de pensioenregeling voorziet in de mogelijkheid om (extra) pensioen in te kopen, bijvoorbeeld vanwege het feit dat, afgemeten aan de huidige pensioenregeling bij de eigen BV, bij vorige werkgevers te weinig pensioen is opgebouwd. Wat is namelijk het geval?
Indien een dga besluit over te gaan tot inkoop van pensioen is de fiscus van mening dat deze kosten niet volledig ten laste van de werkgever (de eigen BV) behoren te komen. Want, zo stelt de fiscus, dat doen ‘normale’ werknemers en werkgevers ook niet. Om dit standpunt kracht bij te zetten, kwam de staatssecretaris van Financiën in oktober 2001 al met een besluit op dit punt. In dat besluit gaf de staatssecretaris aan dat de fiscus onder meer ingeval van inkoop van pensioen zou toetsen of de dga en zijn BV wel op zakelijke gronden met elkaar handelden, indien de kosten en lasten (vrijwel) volledig voor rekening van de BV zouden komen. De totale arbeidsbeloning van de dga, salaris en pensioen tezamen, moet de toets der zakelijkheid kunnen doorstaan. Aangezien het ingeval van inkoop veelal om grote bedragen gaat, is de kritische houding van de fiscus begrijpelijk, zo valt te lezen in de jiscaal-juridische berichtgeving van accountantsgroep BDO
De volgende oplossing ligt volgens BDO dan voor de hand. Namelijk, dat de dga zelf de kosten van inkoop van pensioen draagt. Maar in dat geval loopt de dga tegen de hiervoor vermelde bepaling aan dat de op het loon in te houden eigen bijdrage ten hoogste 50% van de totale pensioenlasten mag bedragen. Zulks op straffe van het progressief moeten afrekenen over de volledige waarde van het tot dusver in eigen beheer opgebouwd pensioen. Bovendien nog eens te vermeerderen met 20% revisierente, zodat effectief de belastingdruk al gauw 72% bedraagt. Een ongewenste situatie dus, waarbij de dga die pensioen wil inkopen in de tang van complexe fiscale pensioenregelgeving terecht komt.
Om in zekere mate uit deze impasse te geraken, heeft de staatssecretaris onlangs in een besluit goedgekeurd dat bij inkoop van pensioen niet aan de 50%- voorwaarde hoeft te worden voldaan, en dat de dga dus zelf de volledige lasten van de inkoop draagt. In collectieve pensioenregelingen is dat immers ook een gebruikelijke gang van zaken. Als voorwaarde stelt de staatssecretaris nog wel de eis dat het salaris van de dga niet eerst dusdanig wordt verhoogd dat daaruit de eigen bijdrage voor inkoop van pensioen kan worden betaald. Verder moet de dga in de gaten houden, dat vanwege een eigen bijdrage die op het salaris wordt ingehouden en aldus aftrekbaar is, niet feitelijk een dusdanig laag te belasten salaris resteert dat hij daarmee onder (70%)van het zogenoemde gebruikelijk loon uitkomt (Bron: Besluit van 1 april 2003, nr. cpp2002/2980m).

Commentaar BDO
Inkoop van pensioen staat, evenals waardeoverdracht van pensioenkapitaal, sterk in de belangstelling. Deze, sinds 1 juni 1999 in de wet opgenomen, mogelijkheid om pensioenbreuken en -tekorten te helen, lijkt de oplossing te zijn om alsnog de oudedagsvoorziening op het gewenste niveau te krijgen. Zeker nu lijfrentepremie-aftrek steeds verder aan banden is en wordt gelegd.
Bij de invoering van de inkoopfaciliteit is de wetgever zich waarschijnlijk onvoldoende bewust geweest van het feit dat met name de dga van deze inkoopfaciliteit gebruik zal gaan maken en de kosten daarvan op zijn BV wenst af te wentelen. Toen de eerste berichten daarvan duidelijk werden, kwam de staatssecretaris dan ook al gauw met zijn besluit uit oktober 2001 met de bedoeling om de inkoopdrang bij de dga weg te nemen. De praktijk leert evenwel, dat indien de inkooplasten over een redelijke termijn gespreid worden, de fiscus steeds vaker akkoord gaat met het feit dat de BV alle inkooplasten draagt. Een oplossing die veelal de voorkeur verdient boven het door de dga laten financieren van de pensioeninkoop. In zoverre heeft het besluit van 1 april 2003 een beperkte betekenis.
Indien de dga toch zelf de lasten van inkoop van pensioen draagt, is de kou niet per definitie uit de lucht. Want als de dga niet voor de volle 100% de lasten draagt, kan nog altijd een discussie ontstaan over de zakelijkheid van de (totale) lasten die de BV dient te dragen. Daarnaast zal ook blijken dat het als dga uit eigen middelen financieren van de pensioeninkoop sterk vertragend werkt. Want de ruimte die geboden wordt is beperkt. Het salaris mag immers niet in dit verband worden verhoogd en evenmin mag de dga onder het niveau van het in aanmerking te nemen gebruikelijk loon uitkomen. En op dit minimum salarisniveau bevindt de dga zich meestal al.