Vervang WAZ door commerciële verzekering

APRIL 2003 - Schaf de WAZ, de verplichte WAO-verzekering voor zelfstandigen af. Geef ondernemers in plaats daarvan de keus om zich commercieel te verzekeren. Niet alleen zijn ze waarschijnlijk goedkoper uit, ook de te ontvangen uitkering zou wel eens hoger kunnen uitvallen. Dat stelden Hans de Boer en Anne Bijvoet, voorzitters van respectievelijk MKB-Nederland en de Federatie van Belastingadviseurs, tijdens een persconferentie begin maart.
In 1998 bij de herziening van de WAO, werd ook de aaw afgeschaft. De aaw, een volksverzekering, fungeerde tot dat moment als een vangnet voor niet-werknemers die arbeidsongeschikt raakten, waaronder ondernemers. In plaats daarvan kwam de WAZ: wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen. Hieronder vallen zelfstandigen, in de onderneming meewerkende partners en directeuren-grootaandeelhouders (dgaÂ’s). Al in het eerste jaar kwam er felle kritiek op de nieuwe regeling; de kosten waren (en zijn) hoog en bij de uitvoering traden de nodige problemen op.
De WAZ geeft recht op een uitkering op maximaal het bijstandsniveau, vanaf het tweede ziektejaar of bij zwangerschap. De Belastingdienst int de premies via een aanslag. Hiervoor is een ingewikkelde rekensom in het leven geroepen, waarbij uitgegaan wordt van de belastbare winst. Voor 2003 is het maximumpremiebedrag bijna 2200 euro. Dit bedrag is fors hoger dan wat vroeger via de aaw moest worden betaald. Daar werd de premie geheven via de eerste schijf van de inkomstenbelasting, in 1997 bedroeg die maximaal € 1324,-. De invoering van de WAZ heeft dus grote negatieve inkomensgevolgen teweeg gebracht.
De hoogte van de uitkering wordt bepaald aan de hand van de mate van arbeidsongeschiktheid. Als grondslag wordt gekeken naar de winst van het boekjaar vóór de ziekte, met als maximum het minimumloon. Veel uitkeringen halen het niveau van de bijstand nog niet. Ongeveer een miljoen mensen is verzekerd voor de WAZ. Slechts zo’n vijf procent daarvan geniet ook daadwerkelijk een uitkering (de helft minder dan WAO-gerechtigden). De premies worden echter consequent te hoog vastgesteld. Hierdoor is sinds het ontstaan van de WAZ een groot overschot ontstaan in het WAZ-fonds, een bedrag dit jaar op zal lopen tot bijna een miljard euro.

Kiezen
MKB-Nederland wil dat de kabinetsinformateurs in hun onderhandelingen over de WAO ook na gaan denken over de WAZ. Ondernemer zijn betekent kiezen voor eigen verantwoordelijkheid, dit moet ook kunnen gelden voor de keuze tussen wel of niet verzekerd zijn. Een verplichte verzekering, die bovendien duur is en weinig oplevert, hoort daar niet bij. De Boer en Bijvoet pleiten er daarom voor de WAZ-verzekering over te laten aan de commerciële markt. Wie zich niet wil verzekeren komt in de bijstand, wie dat wel wil kan vaak een betere uitkering krijgen dan waar de WAZ nu recht op geeft. Het overschot in het WAZ-fonds moet eigenlijk worden teruggegeven aan ondernemers. Maar het is te verdedigen dit geld aan te wenden voor een overgangsregeling. Branches kunnen een rol spelen bij het afsluiten van collectieve contracten en zo verzekeraars ook moeilijk verzekerbaren laten accepteren.