Van seizoen naar seizoen

‘Het is een kwestie van discipline,' vertelde de kleine prins me later. `Nadat je je 's morgens gewassen en aangekleed hebt, moet je voor je planeet zorgen’ Antoine de Saint Exupery in ‘Le petit Prince’.Zo begint Sophie Dahl haar nieuwste kookboek.
In haar vorige boek, ‘Miss Dahls heerlijkheden’, begon zij met te zeggen dat onze grootouders al gezond en seizoengebonden aten toen daar nog niet eens een naam voor bestond, maar dat veel mensen die verstandige en praktische gewoontes in de loop der tijd vergeten zijn.
‘Dat dit niet voor ieders grootouders geldt ontdekte ik tijdens een boekpromotie in Denemarken, toen een journaliste me vroeg of ik wist wat haar opa en oma vijftig jaar geleden aten. Ik zag aan haar sluwe glimlach dat ik me op glad ijs bevond en haalde eens diep adem. `Nee,' antwoordde ik op ernstige toon. `Wat aten ze?' `Reuzel' zei ze.`Ze leefden opeen dieet van reuzel en aardappelen! Ik eet nu veel gezonder dan zij ooit hadden durven dromen! Wat hebt u daarop te zeggen,juffrouw? Zelfgekweekte seizoengebonden groente en een dagelijks wandelingetje in het park?' Ik bedacht me geen moment, zette mijn meest Hugh Grant-achtige Britse filmstem op en zei iets vaags in de trant van `Juist ja, ik weet het natuurlijk niet van ieders grootouders, hmm, eens even zien, mompel, ho-hum' en bloosde wat. Aangestaard door het groepje kritische Denen zat er weinig anders op dan mijn verhaal te corrigeren en te vertellen hoe mijn grootouders hun eigen groenten en fruit verbouwden, hun vis uitsluitend bij de lokale visboer kochten, vlees bij de plaatselijke slager haalden en zuivel bij een boer uit de buurt. Elke maaltijd die op tafel kwam sloot aan op het seizoen en op wat er op dat moment voorhanden was.’
Sophie Dahl: ‘Ik realiseer me dat het voor een hardwerkende ouder, of voor iemand die op een afgelegen plek woont, heel goed mogelijk is dat je op de supermarkt aangewezen bent. Ik doe er zelf soms ook mijn boodschappen, maar ik ben ervan overtuigd dat als we allemaal wat concessies doen en zo bewust mogelijk proberen te winkelen, we onze planeet met z'n allen een stukje leefbaarder kunnen maken. Er is immers al genoeg milieu-ellende in de wereld.’
Natuurlijk, zo moet ze toegeven, is Engeland gezegend met zeer duidelijk afgebakende seizoenen waar soms, en met name aan de winter, geen eind aan lijkt te komen. De beloning, zowel in de tuin als op je bord, is volgens haar echter heel tastbaar. ‘De seizoenen hebben een onvermijdelijke eindigheid, die voor mij als haast neurotisch najaagster van orde en regelmaat, prettig voorspelbaar is.’
Sophie vindt het heerlijk om zichzelf op een natte herfstavond, wanneer de wind om het huis giert, te verwennen met een kom gesmolten troost in de vorm van een heerlijke pompoensoep met Parmezaanse kaas, en een flinke homp brood met boter. ‘Op zo'n moment vult een gerecht de tekortkomingen van het seizoen perfect aan. De zomer lijkt dan zó ver weg. Het denken aan een heerlijk zurige ceviche van limoen loodst je ook probleemloos door de donkerste dagen van de winter, tot het weer tijd is om daadwerkelijk in de tuin te eten, met bijen die loom om je hoofd zoemen en de zware, zoete geur van lavendel.’
Sophie stamt uitt een traditie van thuiskoks, waarvan zij er in dit boek ook een aantal bij naam noemt. ‘In Engeland zijn er duizenden koks die beter zijn dan ik’, zo zegt ze: ‘Neem bijvoorbeeld de culinaire hogepriesteressen van het Women's Institute, of soortgelijke instellingen, met hun honingzoete lemonbars en ongeëvenaarde bladerdeegpasteitjes met echte boter, waarvan ik alleen maar kan dromen. Ik kan nog steeds niet fatsoenlijk een ui snijden en de manier waarop ik het klokhuis uit een appel haal lijkt wel de inleiding van een slechte horrorfilm. Ik bak af en toe taarten waar je iemand de hersens mee kan inslaan, en vergeet regelmatig de suiker in recepten, maar daar heb ik inmiddels vrede mee: zo ben ik nou eenmaal. Ik heb een appelsteker in de keukenla, als het even kan laat ik mijn uien door iemand snijden die toevallig rond lunchtijd op bezoek is en mijn dodelijke cake is uitermate geschikt om de kraaien die het op mijn frambozen voorzien hebben mee te bekogelen. Ik ben een gulzige schrijfster die erg van koken houdt en daar verhaaltjes over op papier zet. En dus geen kokkin of lerares. Als je een strenge culinaire leermeester zoekt moetje niet bij mij zijn. Ik kan je wel verhalen vertellen en wellicht inspiratie bieden door middel van eenvoudige, heerlijke en eerlijke gerechten. En ik zal de suiker niet vergeten, dat beloof ik. De meeste recepten in dit boek heb ik tijdens het koken opgeschreven of in een slapeloze nacht bedacht en later in de praktijk gebracht, gegeten en uitgewerkt, maar een aantal is me ook door mijn stoïcijnse Noorse overgrootmoeder nagelaten. Ze zijn stuk voor stuk vrij gemakkelijk, met een minimum aan gedoe. Ik hou van eerlijk eten dat voor zich spreekt en van gerechten die vragen om een tweede ronde en een voldane, tevreden glimlach op ieders gezicht toveren. Ik hoop echt dat ik dat gevoel door middel van dit boek over weet te brengen.’
Sophie wenst de lezers van haar boeken allemaal een leger uiensnijders, vederlichte cakes en de zwaartekracht trotserende soufflés toe en…. ‘mocht alles dan toch nog in het honderd lopen, een schouder om op uit te huilen. Koken is geen verbeten, ernstige bezigheid en ook geen wedstrijd, althans dat zou het niet moeten zijn, en dat geldt ook voor eten. Het gaat in beide gevallen om voeding, familie, warmte, gemeenschap, alchemie en avontuur. Dus of je grootouders nou reuzel etende Denen, Birmese boeren, melasse-eters uit Mississippi, prairiebewoners uit Midden-Amerika of, zoals in mijn geval, een mix van stoere Scandinaviërs, presbyteriaanse Schotten, hillbillies uit Tenessee en tuinders uit East End zijn, ik wens eenieder ongeacht het seizoen, een fijne maaltijd toe.’
‘Van seizoen naar seizoen’ is genaaid gebonden uitgevoerd met harde kaft. Het telt 276 pagina’s (17x24 cm). Het is rijk geïllustreerd met kleurenfoto’s van de hand van Jan Baldwin. ISBN 978 90 488 0987 5. Uitgeverij Carrera / Dutch Media (Amsterdam).

[Klik hier voor een recept uit dit boek]