Hugh Johnson's Wijngids 2008
NOVEMBER 2007 - Wijnspecialist Hugh Johnson volgt de gebeurtenissen op wijngebied op de voet en stelt elk jaar een zo compleet mogelijk overzicht samen. Voor de 25ste editie heeft Johnson de gids geheel herzien en uitgebreid. De Wijngids 2008 bevat: praktische informatie over het huidige wijnaanbod, met de meest recente ontwikkelingen en een deskundig oordeel over wijnen uit de hele wereld. Per wijnland een alfabetische rangschikking van talloze wijnen bij elke wijn een korte beschrijving, een indicatie van de kwaliteit en opgave beste jaren . Ook een overzicht van de beste en meest voorkomende druivenrassen ontbreekt niet. Verhelderende achtergrondartikelen en een extra special over Italië completeren deze jaargids.
Hugh Johnson is 's werelds beroemdste wijnschrijver. Hij volgt al jaren de ontwikkelingen op het gebied van wijn. Elk jaar vat hij deze samen in de overzichtelijke Wijngids. Dit jaar besteed hij extra aandacht aan de punten-kwalificatiesystemen.
‘Is er nog iemand die regelmatig wijn drinkt die het niet kent? Ik bedoel het 100-puntensysteem dat is uitgevonden door Robert Parker, de Amerikaanse advocaat die in de jaren '80 van de vorige eeuw zijn diensten aanbood als Amerika's mondiale wijngids. Hij schoot in de roos’, zo oordeelt Johnson.. Parker ontdekte, dat de onnauwkeurigheid van wijnwaardering en de schijnbare nauwkeurigheid van procentuele scores prima samengaan. Johnson: ‘Hij bezat het zelfvertrouwen om de wijnen die hij proefde een cijfer te geven en de resultaten te publiceren. Hij wist dat niemand anders de wijnen op dezelfde manier zou hebben geproefd en in de positie was om zijn scores aan te vechten. De magie van het gedrukte woord deed de rest.’
Johnson geeft toe, dat hij bij het maken van zijn Wijngids al snel hetzelfde merkte: ‘de eerste keer dat ik het schreef, verwachtte ik een lawine van argumenten en weerleggingen, maar de hoeveelheid post was gering. Ik vermoed dat inertie een belangrijke factor is.’
Het duurde niet lang of Parker’s scores vonden niet alleen lokaal ingang. ‘Welke andere leidraad was er immers in een land met slechts een handvol wijndeskundigen, wat in Amerika destijds was? Het is, zegt Parker, nooit zijn bedoeling geweest dat zijn scores kant-en-klare marketinginstrumenten zouden worden voor een bloeiende industrie met weinig gezaghebbende stemmen. Natuurlijk hebben anderen hem geïmiteerd, maar hij blijft de gouden standaard. In de VS lijkt het nu bijna natuurlijk dat wijnen een scoringspercentage dragen om hun kwaliteit aan te geven.’
In zijn Wijngids heeft Hugh Johnson altijd de diametraal tegenovergestelde benadering toegepast. Voor de meeste wijndrinkers, zo betoogt hij, is het niet de absolute kwaliteit van elke fles die bepaalt wat ze kopen , als er al zoiets bestaat. Ja, voor beleggers die wijn kopen om ermee te handelen is een scoringspercentage zoiets als een aandelenkoers. Maar net zomin als een aandelenkoers heeft het een permanente geldigheid. Het is een afspiegeling van de waarde op een bepaald moment: het moment waarop hij, in het geval van wijn, de tong van de recensent passeerde. De wijn dus van één fles uit vele duizenden flessen met dezelfde wijn.
Schroefdoppen
Hier begint volgens Johnson dan ook hèt probleem. Hij stelt|: ‘de waarste wijnwijsheid is: `Er bestaan geen grote wijnen, alleen grote flessen wijn: variatie van fles tot fles is nog steeds een geaccepteerd feit in vele regio's, ook al doen sommigen hun best om dit te elimineren door voor schroefdoppen te kiezen. Variatie van fles tot fles is een risicofactor die veel kopers, zelfs die van zeldzame en kostbare flessen, liever negeren. Het is bijna een zekerheid dat één fles uit een doos/kist van twaalf een tegenvaller is: niet noodzakelijk ‘kurkziek’, maar gewoon mysterieus beneden de maat. Als een recensent een gebrekkige fles herkent, is hij of zij moreel verplicht een tweede fles open te trekken. Doorsnee consumenten moeten gewoon hun pech accepteren.’
Als recensent wordt je mening over een wijn beïnvloed door de wijn die je ervoor dronk. Johnson: ‘Ervaring stelt je in staat om dit te compenseren, maar niet om de tiende wijn die je proeft net zo te proeven als toen je mond nog fris was. Misschien is het de tiende wijn die de dupe wordt van de vergelijking, misschien is het de eerste: maar het is niet dezelfde mond die ze beide proefde. Ook kun je twee wijnen niet vergelijken door ze bij verschillende gelegenheden te proeven: ze ontwikkelen zich op fles en jij als proever al proevend ook. Elke proefnotitie dient te worden gekwalificeerd door de datum van proeven. Deze en andere factoren (gezondheid, stemming, luchtdruk, de mate van beluchting van de wijn, enz.) maken de vermeende nauwkeurigheid van een scoringspercentage zacht gezegd twijfelachtig. Scores uitgedrukt op kortere schalen zijn minder pretentieus.’
Onder Britse professionals is volgens Johnson de 20-puntenschaal het meest in zwang.
Britse 20-puntenschaal
De 20-puntenschaal is gekalibreerd door een meer dan respectabel tijdschrift, The World of Fine Wine, op een manier die zowel aan gebruikers als duiders ervan een handvat geeft. Van 0 tot 7 punten betekent ‘onaangename of gebrekkige wijn’; van 7,5 tot 10 is de wijn ‘technisch onberispelijk’, maar saai of banaal, zonder karakter of aantrekkelijkheid: Anders gezegd: wijn onder de 10 punten voldoet niet. Van 10,5 tot 12 punten is een wijn ‘genietbaar, eenvoudig en direct’: Van 12,5 tot 14 is hij ‘goed, maar zonder opmerkelijke kenmerken’. Van 14,5 tot 16 ‘heel goed, met enkele opmerkelijke kenmerken’. Johnson: ‘Dit is zover als de meeste wijnen, en de meesten van ons, hoeven te gaan. Wijnen met 17 tot 18,5 zijn ‘opmerkelijk, van een grote schoonheid en gearticuleerdheid' (Het was de gearticuleerdheid van de criticus Andrew Jefford die deze omschrijvingen opleverde.). Bij 19 tot 20 punten heb je een ‘’grote wijn, van betoverende schoonheid en resonans’, die de drinker een gevoel van ontzag inboezemt: Ik ken geen duidelijker omschrijving van wat grote wijn vermag, of waarom hij het zoeken waard is. Twintig punten op deze wijze gekalibreerd geeft zeven klassen, met ampel ruimte voor nuances binnen elke klasse. Het is een bewonderenswaardig systeem als er gescoord moet worden, gewoonlijk in een professionele context, en vermijdt de ingebouwde overdrijving van een score die dicht bij de 100 komt.’ Het consumententijdschrift Decanter deed volgens Johnson baanbrekend werk met een score van één uit vijf. Eén punt betekent slecht; twee punten redelijk; drie punten goed; vier zeer goed tot uitstekend en vijf punten staat voor `uitmuntend:
Absolute cijfers of gerelateerde?
Dezelfde vraag die in feite echter over al dergelijke systemen moet worden gesteld, roert Johnson hier ook aan: ‘worden de cijfers als absolute waarden gehanteerd, of in relatie tot een gegeven groep wijnen? Een uitstekende Muscadet is bijvoorbeeld een heel andere verhaal dan een uitstekende premier cru Bordeaux. Met andere woorden, we moeten de verwachting van de proever die de punten uitdeelt kennen. Hoge verwachtingen leiden tot lage scores ook deze variabele beperkt de bruikbaarheid van het citeren van scores buiten hun context.’
Al deze systemen zijn volgens Johnson dan ook ontworpen om op een bepaald tijdstip over een bepaalde wijn een mening te formuleren. ‘Ze verschillen fundamenteel van het vierpuntensysteem dat ik voor mijn Wijngids heb ontworpen. We hebben het niet over individuele wijnen, maar over de producenten ervan, of in sommige gevallen over de herkomstgebieden. Elke bruikbare beoordeling dient te zijn gebaseerd op een inschatting van hun hele productie in relatie tot hun collega's. Vandaar de toekenning van, bijvoorbeeld **-**** aan een groot bedrijf waarvan de hoofdmoot ‘bovengemiddeld’ is, maar waarvan het vlaggenschip `groot, prestigieus en duur is. Als de prijs meestal gerechtvaardigd is, staan de sterren tussen vierkante. haken, wat het systeem uitbreidt tot acht mogelijkheden. (Of zelfs negen, als je het ontbreken van een ster meerekent).’
Volgens de gelouterde wijnschrijver moet je als consument altijd goed voor ogen houden, dat de waarde van wijn meer is dan een simpel (of juist. complex) zintuiglijk genoegen. Hij zegt: ‘Het is een vervlechting van smaak en sentiment; verwachtingen en associaties. Buiten de kleine kring van professionele panelleden, die verplicht zijn naar objectiviteit te streven, zijn de meesten van ons meer geneigd om van wijnen te genieten met persoonlijke oordelen, die alleen wij kunnen begrijpen. Terwijl ik me juist moet hoeden voor subjectiviteit bij de samenstelling van een boek als dit, moet de liefhebber-lezer van deze gids, een zekere subjectiviteit juist omhelzen. Geniet daarom van de wijnen die bevallen, hoeveel punten ze ook scoren.’
Hugh Johnson’s Wijngids 2008 is uitgevoerd als paperback en telt 416 pagina’s (13x21 cm) met louter enkele zw.w kaartjes ter illustratie. Winkelprijs € 19,95. ISBN 978 90 274 5170 5. Uitgeverij Spectrum (Utrecht).
