Glas op celluloid

SEPTEMBER 2006 - Glas is al eeuwenlang onverbrekelijk verbonden met dranken als wijn, bier en gedistilleerd. Niet alléén omdat het goddelijke vocht uit galzen werd en wordt gedronken, maar juist ook omdat de dranken erin worden verpakt. Pas de laatste decennia zijn daar andere verpakkingsvormen (karton, blik) bijgekomen.
Nederland heeft een reputatie op te houden op het gebied van glas, maar ook op dat van de documentaire film.
Na verschillende boeiende historische boeken over glazen en flessen, is er nu een alleraardigst boek (met DVD) verschenen, dat ‘glas’ nu eens van een heel andere kant belicht, namelijk van de manier waarop documentairemakers er mee omsprongen. ‘Glas op celluloid’ is daarmee een bijzondere boek geworden, met als ondertitel ‘Nederlandse cineasten en de glasfabrieken 1918-1958’ meekreeg zal velen aanspreken. Niet alleen vanwege de boeiende historie van glas die erin wordt beschreven door -de van meer glasboeken bekende- Johan Soetens (tot 1996 commercieel directeur van de Verenigde Glasfabrieken in Schiedam en zijn co-auteur Job Meihuizen (sinds 1999 conservator van het Nationaal Glasmuseum in Leerdam). Juist ook omdat er vooral in de eerste helft van de vorige eeuw, tot 1958 veel documentair filmwerk is verricht voor promotiefilms over Nederlands glas door kunstenaars van naam. Het bijzondere aan dit boek is dan ook, dat het boek behalve de glashistorie in de periode 1918-1958 in woord (Nederlands en Engels in één boek) en fotobeeld ook een DVD-bevat met de belangrijkste glasfilms van die top-cineasten uit die tijd. Het is dan ook niet verwonderlijk, dat het eerste exemplaar van dit boek bij de officiële presentatie onlangs werd aangeboden aan Rimko Haanstra.
Het boek beschrijft hoe cineasten van naam actief waren in de glasfabrieken en hoe die films tot stand kwamen: meestal gefilmd in opdracht van de bedrijven. Alléén Bert Haanstra’s film ‘Glas’ maakte hij geheel op eigen initiatief. Het zou de meest bekroonde documentaire ooit worden, met beelden die geen enkele schooljongen uit de zestiger jaren zou vergeten, zoals de transportband waar de ene na de andere fles aftuimelt als er een fles zonder hals aan het eind van de band in de rij blijkt te staan. Natuurlijk ontbreekt die film niet op de DVD, waar verder nog de complete films ‘De Glasindustrie in Leerdam’ (1918) van Willy Mullens; ‘Glas’ (1932) van Otto van Neijenhoff; ‘Glas en Kristal’ (1941) van Emile van Moerkerken; ‘Leerdam’ (1941 1946) van Polygoon; en‘Over Glas gesproken’ (1958) van Bert Haanstra op staan.
‘Glas op celluloid’ is uitgevoerd als paperback met stevige flappen en een DVD op de achterbinnenpagina. Het telt 176 pagina’s (16,5x24 cm) en is geïllustreerd met veel zwart-wit foto’s. Het kost in de winkel € 32,50 (inclusief de DVD). ISBN 90 6707 604 X. Uitgeverij De Bataafse Leeuw (Amsterdam).