Voor Eijghen Gebruyck

NOVEMBER 2004 - Tijdens zijn speurtocht naar de historie van de administratie van de Nederlandse wijnhandelaren, een opdracht door en ter gelegenheid van het 105-jarig bestaan van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Wijnhandelaren (KVNW), stuitte auteur Ron Klein (wijnjaar 1960) op stoffige boekwerken en heel wat dozen met nauwelijks nog leesbare, soms half vergane en door vocht aangevreten documenten. Die bevatten zoveel kostelijke aantekeningen, dat het jammer zou zijn deze zomaar terzijde te leggen. Veel van deze notities zijn de computer ingegaan en in berichtvorm in dit boekje opgenomen. Zij geven een aardig beeld hoe het er vroeger in de wijnhandel aan toeging. Het verhaal gaat over factureringen, vervoerskosten, rampzalige leveringen, geschillen, verzekeringen, de wetgever, het ontstaan van de beurs en met wie zaken werd gedaan en met wie beslist niet. Potentiële klanten met een discutabele reputatie werden zeker niet beleverd: beter ‘de waar in huis, dan een kwaden schuldenaer in den boeck’, vond men.
In ‘Voor eijghen gebruyck’ lezen we de geschiedenis van mensen die hun brood verdienden met wijn: wijnroeiers, wijnzeggers, wijnverlaters, wijnwakers, wijnslepers, wagenaars, kuipers, gildenknechten en wijnboeren. De schrijver staat stil bij de vroege pogingen om in onze gebieden degelijke wijn te produceren die niet overal de waardering kregen waarop de makers hoopten. Zo vond men in Bourgondische hofkringen de Brabantse wijn alleen geschikt voor keukengebruik. Men vond hem zuur en was van mening dat hij ‘gedronken diende te worden met ogen toe en de tanden op elkaar’.
Voor Eijghen Gebruyck gaat over hoe men ‘Wyven in haere krankheyd’ uit de kelders moest weren omdat men de mening was toegedaan dat wijn in hun nabijheid zou verzuren. Het gaat over wijnhandelaren uit vervlogen tijden en hun buitengewone klantgerichte wijze van zaken doen. Ook de duistere kant van de wijnhandel wordt belicht; die van de minder gewetensvolle concurrent. De wijnkoper die het aanlengen van wijn met Rotterdams Maaswater niet schuwde. Dergelijke praktijken werden door onze voorvaderen flink aangepakt. Verbanning met achterlating van een vingerkootje was niet zelden het lot van de vervalsers. Ook belastingontduikers wist men stevig aan te pakken. De wetgever maakte het echter zelf wel eens te bont door de heffingen dusdanig op te voeren dat deze tot consumptiedaling en zelfs tot volksoproer leidden. Kortom Voor Eijghen Gebruyck bestaat uit vermakelijke verhalen en herkenbare situaties waaruit voor de toekomst menig les is te trekken. Het boek dat rijkelijk met zwart-wit afbeeldingen is geïllustreerd is uitgegeven door de KVNW zelf. Daar (020-6730331) kan men ook informeren hoe men aan dit boek zou kunnen komen.