Hubrecht Duijker's Wijnalmanak 2004

OKTOBER 2003 - Van Zuid-Afrikaanse Steen en Chileense merlot rosé uit 2003 tot La Mancha Reserva uit 1998, het aanbod aan wijnen in deze nieuwe Wijnalmanak - alweer de veertiende jaareditie - is groot en gevarieerd. Toch hebben alle vermelde wijnen iets gemeenschappelijks stelt samensteller Hubrecht Duijker: 'ze zijn van goede kwaliteiten kosten minder dan vijf euro per, fles. Ik heb ze al proevend met zorg geselecteerd uit zo'n tweeduizend flessen die werden ingezonden door tientallen leveranciers. Daarbij zitten veel supermarkten, maar ook slijterijen, wijnhandels en het warenhuis zijn vertegenwoordigd. Elke wijn heb ik persoonlijk geproefd, nogal wat soorten zelfs twee of drie keer, omdat ze door verschillende organisaties werden ingezonden. Mijn proefmarathon heeft een week of zes geduurd, wat betekende dat ik gewoonlijk vijf of zes dagen per week vijftig tot tachtig flessen keurde. Dit overigens tot grote vreugde van talrijke dorpsgenoten en de leden van zowel mijn bridge- als jeu de boulesclub, omdat die met grote regelmaat van aangebroken flessen werden voorzien, gevulde flessen uiteraard. Niet correcte wijnen slechte wijnen gingen onmiddellijk de gootsteen in. Ongeveer vijfhonderd wijnen trof dat lot. Ze smaakten zuur, schraal, plat, naar niets, te rubberig, alleen maar naar paprika, medicinaal of waren geoxideerd. Afgekeurde wijnen staan overigens niet beschreven. 'Ik had deze gids drie tot vier keer zo dik kunnen maken door ook de notities over alle slechte soorten en de voldoendes mee te nemen', aldus Hubrecht. 'Het boek zou dan echter stukken duurder worden en ik zou veel meer moeten schrijven. Bovendien, wat heb je eraan? Nee, de Wijnalmanak verwijst naar kwaliteit. Met deze gids haalt u de krenten uit de pap.'
Van de overige nam hij alleen de echt goede tot zeer goede in deze Wijnalmanak op. Wijnen waarvan hij zelf met plezier een paar glazen zou willen drinken. 'Dit jaar beleefde de samensteller vooral veel genoegen aan de rode Chilenen. Ruim 40 procent van alle vermelde wijnen uit dit, in natuurlijk opzicht fantastisch wijnland, kregen een ster voor hun excellente verhouding tussen prijs en kwaliteit. Een zéér hoog percentage. Net als vorig jaar scoorde het kleine Côtes de Saint-Mont in Zuidwest-Frankrijk bij Hubrecht eveneens opvallend sterk, met zowel witte als rode wijnen.Marokko daarentegen verdween vrijwel geheel uit beeld. Hij stelt: 'de rode wijnen kunnen in hun jeugd heerlijk smaken, maar beginnen op fles vaak wonderlijke aroma's te ontwikkelen.
Wijnen die in deze editie nauwelijks vermeld worden, zijn die uit het Rhônedal. Dat heeft te maken met de hevige regenval die deze streek in het najaar van 2002 teisterde. De meeste rode Côtes du Rhônes smaken daardoor nogal waterig en dus flets. Achteraf gezien zou het een mooie gelegenheid zijn geweest om veel rosés te produceren, maar ik ben er slechts één tegengekomen. En die was beslist geslaagd. Voorts blijft het tobben met Bordeaux. Ik heb talrijke rode Bordeauxtjes in het glas gehad die gewoon armetierig waren: dun, groenteachtig, futloos en vrijwel fruitloos. Dikwijls wordt vol trots op de etiketten vermeld `Grand Vin de Bordeaux', maar dat 'Grand' kan men bij wijnen onder de vijf euro dikwijls beter weglaten. Sterker nog, het is een aanfluiting. Let op mijn woorden: Bordeaux, het grootste gebied voor kwaliteitswijn ter wereld, gaat een gigantische crisis tegemoet. Want de consument van vandaag de dag pikt matige wijnkwaliteit minder en minder, temeer daar de wereld steeds meer alternatieven biedt in de vorm van wijnen die van traditionele 'Bordeaux-druiven' worden vervaardigd, maar die meer kleur, meer substantie, meer fruit en meer charme bezitten. Voor dan meestal ook nog minder geld.

Niveau witte bordeaux discutabel
Het niveau van witte bordeaux blijft eveneens discutabel. Voor €4,99 worden bordeaux secs aangeboden die kwalitatief volledig verslagen worden door witte Vins de Pays des Côtes de Gascogne van €2,59 tot €3,50. Prijs zegt volgens Duijker sowieso weinig: 'Voor bijna 5 euro heb ik echt povere wijnen geproefd, waaronder een fruit missende, simpele Côtes du Roussillon en voor één of twee euro minder werkelijk verrukkelijke. Ook muscadets en andere te zure, te weinig fruit biedende witte wijnen uit de Loire-vallei vormen even zovele probleemgevallen. Als je een lichte, bijna agressief zure muscadet 2002 van €4,27 zet naast een ongeveer even dure Chileense chardonnay 2002 uit Casablanca Valley, dan er is geen sterveling die de Franse wijn zou kiezen. Of het moet een echte zuurpruim zijn. En wat te denken van muscadets die net zo droppig en simpel smaken als in alle opzichten goedkope Vins de Table? Ik vind dat maar verdacht.'
Het contingent Zuid-Afrikaanse wijnen is aanzienlijk, ongeveer zestig witte en rode, plus flink wat rosés zijn in deze editie van de almanak terug te vinden. Een aantal dat aardig overeenkomt met het flinke marktaandeel dat ze hebben. Met zijn rode wijnen is ZuidAfrika nu al de tweede leverancier, na Frankrijk. Dit wil niet zeggen dat alle Kaapse wijnen kostelijk zijn. Duijker: 'Integendeel, er worden nog altijd in België en soms ook Frankrijk gebottelde bulksoorten verkocht ( rood, wit en rosé), die mij alleen maar treurig stemmen. Het zou in ieders belang zijn als ZuidAfrika de kwaliteit van zijn in bulk verscheepte wijnen èn de bottelingen daarvan streng en effectief zou controleren. Overigens ligt het gemiddelde niveau van de witte Zuid-Afrikaanse wijnen hoger dan dat van de rode. Om de prijs van hun rode wijnen laag te houden, gaan steeds meer Kaapse wijnbouwers ertoe over om de meestal goedkope -ook qua smaak - cinsaut als belangrijkste variëteit te gebruiken in een blend. Meestal werkt dat niet, en helemáál niet als met ruby cabernet of de rubberig smakende pinotage wordt gewerkt', aldus de samensteller..
Frappant vond Hubrecht het aantal wijnen -waaronder nogal wat Zuid-Afrikaanse, maar ook Argentijnse, Australische, Californische, Marokkaanse en Spaanse- met 14 procent alcohol of meer. Zelfs 14,5 procent kwam regelmatig voor en een wijn uit Alicante had zelfs 14,8 procent. 'Zo'n dosis kracht maakt de desbetreffende wijnen vermoeiend om te drinken, terwijl die alcohol natuurlijk ook in harmonie moet verkeren met de andere elementen. Het wordt wellicht tijd dat wetgevers niet alleen een minimum alcoholgehalte bepalen, maar ook een máximum.'

Houtopvoeding niet altijd goed uitgepakt
Nogal wat producenten gaan er volgens Hubrecht prat op dat ze hun rode wijn in vaten hebben gelagerd. Maar als die opvoeding te lang heeft geduurd c.q. voornamelijk plaatsvond in oude fusten, dan is het effect eerder negatief dan positief, vindt hij: 'Daar heb ik nogal wat voorbeelden van geproefd, waaronder een Ribera del Duero die uitsluitend naar hout rook en smaakte en een rustieke, vervelend houterige Navarra Crianza en Valdepeñas Reserva. Wijnmakers die voor een houtbehandeling kiezen, moeten het hout gebruiken als de lijst om een schilderij. Het enige doel is om de wijn beter tot zijn recht te laten komen, er wat extra dimensie aan te geven. Of, zoals een Zuid-Afrikaanse wijnmaker het verwoordde: 'Hout moet het toneel zijn waarop de wijn danst, niet een doek dat hem afdekt.'
Af en toe heb ik met verbazing de teksten van achteretiketten gelezen. Bij rode wijnen is de totaal verkeerde term `kamertemperatuur' kennelijk niet weg te branden - dat is gewoon te warm -maar er zijn ook producenten die doorslaan naar de andere kant, door bijvoorbeeld 13 tot 16 graden te adviseren. Dat is voor alle rode soorten, behalve de fris fruitige Beaujolaisachtige, beslist te koud. Wat wel goed is? Ongeveer 18 à 19 graden, dus eerder de temperatuur van de gang of slaapkamer dan van het woonvertrek.
De sterkst gegroeide groep in Duijker's almanak is dit jaar die van droge rosé. De Wijnalmanak 2003 raadde er 57 aan, de editie 2004 ongeveer 75. Dat past volgens hem ook in de lijn van de marktontwikkeling. 'Het aandeel van rosé groeit gestaag, en het aanbod van dit wijntype -eigenlijk een lichte rode wijn die je drinkt als een witte- eveneens. Het is alleen te hopen dat de gemiddelde kwaliteit goed blijft. Ik kwam nu toch heel wat missers tegen, tijdens een van mijn proefsessies zelfs vier achter elkaar. De eerste had te weinig fruit en te veel specerijen, de tweede geurde voornamelijk naar asperges, de derde vertoonde oxidatie en de vierde smaakte gewoon onaangenaam.'
En dan nu het goede nieuws: deze gids bevat geen vijfhonderd goede wijnen, maar meer dan zeshonderd. Hubrecht zag geen aanleiding om precies op vijfhonderd uit te komen door alle nog resterende lekkere wijnen maar te schrappen. Die zijn dus extra, een bonus van ruim 20 procent. Van alle ruim zeshonderd heb ik genoten, en het is te hopen dat de lezer hetzelfde ervaart met behulp van deze gids', zo stelt hij. De Wijnalmanak 2004 telt 282 pagina's (12x17 cm) en is uitgevoerd als paperback. Het kost in de winkel € 11,95. ISBN 90 274 8695 6, uitgeverij Het Spectrum, Utrecht.