Whisky geclassificeerd

OKTOBER 2003 - Over whisky is natuurlijk al heel wat in boekvorm verschenen. Toch heeft dit nieuwe boek direct een plaats verworven onder de naslagwerken die ik altijd binnen handbereik heb staan. Niet alleen vanwege de veelzijdigheid van de inhoud, maar vooral ook vanwege het feit dat die inhoud tot stand is gekomen door een specialist op het gebied van rubriceren die bovendien ook al jaren een gepassioneerd whiskyliefhebber is èn vooral ook door het feit, dat ook de Nederlandse vertaling is uitgevoerd door een whiskykenner pur sang.
David Wishart studeerde wiskunde aan de universiteit van St. Andrews. Toen hij op een dag een glas cask strength Laphroaig kreeg aangeboden van zijn vader, raakte hij geboeid door malt whisky. Hij volgde zijn vaders voetsporen in de Schotse regering, werd ingeschreven in het Register van Statistici en verwierf de post van Director of Statistics.Wishart behaalde zijn PhD op het gebied van classificatiemethodes en is Honorary Research Fellow op de School of Management van St. Andrews University. Hij publiceerde diverse artikelen in tal van internationale tijdschriften over de technische aspecten van zijn classificatiemethode. Ook spreekt hij regelmatig op wetenschappelijke conferenties, seminars en whiskyfestivals. Zijn recente werkzaamheden omvatten onder meer het uitvoeren van onderzoek in de whisky-industrie naar het valideren van zijn methode, het ontwikkelen van software en het geven van lezingen in het Verenigd Koninkrijk, het vasteland van Europa en de Verenigde Staten.
Hans Offringa, de vertaler, raakte in 1974 gefascineerd door whisky. Zijn onderzoek bracht hem na verloop van tijd uiteraard in Schotland. In de afgelopen jaren heeft hij meer dan veertig distilleerderijen bezocht en ruim vijfhonderd single malt whiskies geproefd. Hij legde veel contacten met mensen uit de whisky-industrie, waaronder de eigenaar van Glenfarclas en de bekende whisky-auteurs Michael Jackson en Wallace Milroy. Hij is lid van de Scotch Malt Whisky Society en consul van het Craigellachie Hotel of Speyside, met haar beroemde Quaich-whiskybar. Met directeur Duncan Elphick vormt hij de 'founding fathers' van de Friends of Craigellachie Malt Whisky Club, met leden over de hele wereld. Hans Offringa (1956) werkte als uitgever en specialiseerde zich in multimedia. Op dit moment is hij actief als schrijver/vertaler en media-adviseur. Daarnaast is hij als gastdocent verbonden aan de Erasmus-universiteit in Rotterdam. Hij geeft whisky nosing & tasting sessies in Nederland, België, Duitsland, Engeland en Schotland.
'Whisky Geclassificeerd' biedt de lezer een uitstekende manier om single malt whisky te leren waarderen en te onderscheiden. David Wishart ontrafelt met deze zeer toegankelijke en objectieve gids het soms verwarrende jargon dat doorgaans wordt gebruikt om single malt whiskies te beschrijven.Wishart presenteert een nieuw smaakprofiel. Hij onderscheidt daarbij twaalf dimensies voor het ruiken en proeven van whisky: belichaming (body, zoetheid, rokerig, medicinaal, tabak, honing, kruidig, wijnachtig, notig, moutig, fruitachtig en fleurig. Deze twaalf karakteristieken omvatten meer dan 400 whiskytermen, opgetekend uit ruim 1000 gepubliceerde smaaknotities. Dit boek beschrijft op begrijpelijke wijze alle belangrijke Schotse malt whiskies in het gehele smaakspectrum. Het bevat een korte beschrijving van elke distilleerderij, informatie voor bezoekers, smaaknotities van de auteur zelf alsmede een smaakprofiel per whisky, gebaseerd op deze innovatieve methode. Ook het maken van whisky komt in 'Whisky Geclassificeerd' uitgebreid aan de orde en Wishart onthult hoe u zelf een proeverij kunt geven. Het revolutionaire smaakprofiel en de heldere beschrijving per single malt whisky is totstandgekomen met de volledige medewerking van de Schotse whisky-industrie. Whisky Geclassificeerd is derhalve een waardevolle gids voor zowel de beginnende whiskydrinker als de kenner. Deze gids navigeert de lezer door een fascinerende wereld en biedt aan de hand van een gestandaardiseerd smaakprofiel, dat werd ontwikkeld door het vergelijken van honderden smaaknotities, een objectieve manier om het uitgesproken en boeiende karakter van elke malt met dat van een andere malt te vergelijken. Het is dezelfde manier die de malt-master gebruikt voor het kiezen van vaten of de blend-master voor het selecteren van malts voor het blenden. Maar uiteraard niet met dezelfde diepgang van deze professionals. Het smaakprofiel biedt echter wel een goed stuk gereedschap om smaak te herkennen, zowel voor de ervaren whiskydrinker als voor de nieuweling. De whiskies zijn gerangschikt naar algemene smaakgroep, zodat gemakkelijk een malt te vinden is die lijkt op degene die de eigen voorkeur heeft.
Diverse schrijvers gebruiken kwaliteitstabellen en scores om whisky punten toe te delen. Zij gebruiken bij het proeven hun persoonlijke smaakvoorkeuren, die doorgaans zijn gebaseerd op complexiteit, karakter en evenwichtigheid. Als de voorkeur van de lezer echter uitgaat naar bijvoorbeeld een lichte aperitiefwhisky, dan heeft die weinig aan een dergelijk kwaliteitsoordeel. Dit boek gaat echter aan die wijze van kwalificatie voorbij en concentreert zich met name op het classificeren per smaakprofiel. De lezer vindt een uitleg aan over de smaak van malt whiskies, waarom ze verschillend smaken, over hun karakter en hun herkomst. Wie eenmaal een malt heeft gevonden die men lekker vindt, kan dan enkele andere malts uit dezelfde smaakgroep proberen
Dit boek is een goede hulp bij het samenstellen van een representatieve verzameling malt whiskies, die het totale smaakspectrum omvatten. Daarmee kan de lezer zelf een proeverij organiseren en met vrienden discussiëren over smaak, verschillen, herkomst en wijze van productie. De uitspraak van de namen, vaak Keltisch van oorsprong, is waar nodig fonetisch weergegeven. 'Ik nodig u uit om Schotlands prachtige whisky-erfenis met mij te delen, uw kennis van onze 'great malts' te vergroten, en meer te leren over de wijze waarop ze gemaakt worden en de mensen die dat met zorg dagelijks doen. Onthoudt altijd dat de whisky die vandaag wordt gedronken, tien jaar of meer geleden werd vervaardigd en opgelegd door toegewijde mensen, die er het volste vertrouwen in hadden dat de vruchten van hun werk door de komende generaties gewaardeerd zouden worden', aldus David Washart
Het gebeurt zelden dat de vertaler in het boek aan bod komt. Hier is dat wel het geval. Bij de inleidende tekst van Washart stelt vertaler en whiskykenner Hans Offringa: 'In de whisky-industrie worden diverse termen gebruikt waarvoor geen goed equivalent in de Nederlandse taal beschikbaar is. Waar mogelijk heb ik dergelijke termen bij benadering vertaald. In de andere gevallen heb ik gekozen voor de oorspronkelijke term, bijvoorbeeld 'washback' 'spirit still' en 'spirit safe'. Ook de eigennamen van plaatsen zijn niet vertaald, zodat ze gemakkelijk op de kaart terug te vinden zijn bij een bezoek aan Schotland.'
'Whisky Geclassificeerd' telt 224 pagina's (14x23 cm) en is gebonden uitgevoerd met harde kaft en stofomslag. Het boek dat geheel in kleur is gedrukt, kost in de winkel € 24,95. ISBN 90 274 8737 5. Uitgeverij Het Spectrum, Utrecht.