Engeltjes op de tong

DECEMBER 2002 - Alsof een engeltje op je tong p… Zo goddelijk zijn de welig zoete wijnen die meestal tegen het eind van de maaltijd ter tafel komen. Samen met min of meer zoete toetjes noemen we ze ‘dessertwijnen’. Een keur aan zoete wijnen uit de hele wereld paart een uitzonderlijke rijkdom aan de allerhoogst verfijning. Recent gehouden wijnbeurzen boden een nieuw scala van de meest fabelachtige zoete wijnen aan. Wijnschrijver Robert Leenaers bracht ze in een leuk instructief boekje samen.
Alle natuurlijke zoete en versterkte zoete wijnen komen erin aan bod. Van sauternes tot eiswein, van moscato d’Asti tot pedro ximénez sherry. Steeds wordt de oorsprong en de opkomst van de wijn besproken, evenals de productiemethoden en de namen van aanbevolen producenten. De wijnen zijn geografisch, naar productieland, ingedeeld. zorgt,
Zoete wijnen, waar ook vandaan in Europa, zijn in dit boek terug te vinden. En bij alle soorten zijn lijsten van aanbevolen producenten toegevoegd, met beschrijvingen van hun meest decente zoete verleidingen. Leenaers pretendeert niet dat deze producenten de beste in hun soort zijn; hij noemt ze vanwege hun hoogstaande kwaliteit of omdat ze een unieke wijn produceren.

Zoete verleidingen, nieuwe trends
We noemen deze ‘dessertwijnen’ omdat velen een directie relatie leggen met zoete gerechten. 'Maar dat hoeft natuurlijk niet', stelt auteur Leenaers in zijn voorwoord. 'Veel zoete wijnen passen perfect als aperitiefwijn vóór de maaltijd. Denk aan sherry en port. In Bordeaux is de weelderig smakende sauternes met rijke, zijdeachtige foie gras een zware start vóór het diner, ook al kunnen alle wijnen die volgen het moeilijk krijgen. Het is daarom onjuist het begrip ‘dessertwijn’ te hanteren als vergaarbak voor alle soorten wijn die logischerwijs bij desserts passen.
Ook wijn kent trends. We zagen hoe rosé van het toneel verdween en recentelijk een revival beleefde. Zo zagen we, in het verleden, hoe zoete wijnen als minderwaardig opzij werden geschoven. Maar gelukkig gingen wijnliefhebbers zich weer realiseren hoe verrukkelijk deze exquise wijnen kunnen zijn. Recent gehouden wijnbeurzen bieden een nieuw scala aan de meest fabelachtige zoete wijnen.

Drie groepen zoet
Zoete wijnen worden op verschillende manieren gemaakt. Om het immense aanbod overzichtelijk te maken heeft Leenaers ze in drie groepen ingedeeld.
1) De groep aromatische wijnen (gemarkeerd met het symbool ☺) omvat de wijnen die op natuurlijke manier zijn ontstaan uit laatgeplukte druiven die een hoog suikergehalte hebben opgebouwd. De wijnen ontlenen hun verfijning en complexiteit niet aan de zogenaamde ‘edele rottingÂ’ en evenmin worden ze met wijnalcohol versterkt. De grote voorbeelden zijn Moscato dÂ’Asti, veel Duitse en Oostenrijkse wijnen (spätlesen, auslesen) en licht zoete, geurige muskaatwijnen uit Spanje, Italië, Zuid-Afrika, Australië en andere landen.
2) De groep edelrotwijnen (gemarkeerd met het symbool ☻) vormt een bijzondere categorie van botrytiswijnen. Ze worden gemaakt van druiven die tijdens een warme, vochtige herfst worden aangetast door edele rotting of pourriture noble (de schimmel botrytis cinerea). Deze goedaardige schimmel concentreert de suiker en smaakstoffen in de druiven, waardoor intens zoete wijnen ontstaan. Dit fenomeen is afhankelijk van klimatologische omstandigheden die zich niet ieder jaar hoeven voor te doen. Klassieke voorbeelden zijn sauternes, monbazillac, de weelderige kwaliteiten beerenauslese en trockenbeerenauslese uit Duitsland en Oostenrijk, evenals noble late harvest uit Californië, Zuid-Afrika, Australië en andere wijngaarden.
3) De groep versterkte wijnen (gemarkeerd met het symbool ♀) omvat een uitgebreide groep van wijnen waaraan extra alcohol in de vorm van brandy of in een neutrale vorm tijdens de productie wordt toegevoegd. Hierdoor stopt het gistingsproces en behoudt de wijn een deel van zijn natuurlijke suiker. Treffende voorbeelden zijn de muskaatwijnen (vins doux naturels) uit Zuid-Frankrijk, de muskaatwijnen uit Spanje en Italië, uit Zuid-Afrika en Australië. Het idee om wijnen met alcohol te versterken is waarschijnlijk in Spanje en Portugal ontstaan waar de behoefte ontstond om wijnen te stabiliseren van transport naar Noord-Europa. De naam vin doux naturel (zoals muscat de Beaumes de Venise) is misleidend, want de wijnen zijn niet natuurlijk geproduceerd: de gisting wordt immers kunstmatig gestopt door de toevoeging van wijnalcohol aan de gistende most om het restzoet in de wijn te laten. Dat restzoet is echter wel van natuurlijke aard, want de suiker die ze bevatten is de natuurlijke suiker van de druif.
Engeltjes op de tong telt 144 pagina's (13x21 cm), is gebonden in harde kaft uitgevoerd, zonder illustraties. Het kost in de winkel € 16,50. ISBN 90 4390 419 8, uitgeverij Tirion, Baarn.