De Boerderij

NOVEMBER 2002 - 'De populier, die door het onweder ter aarde was geworpen en nog steeds aan den kant van de sloot lag, werd van de takken ontdaan en zijn stam naar de boerderij gebracht. Met de groote trekzaag gingen de boer en de knecht aan 't werk en weldra was de boom in stukken gezaagd. Deze werden gekloofd en het brandhout werd netjes in een hoek van de deel opgestapeld. De oude bagger. die een jaar lang op een hoop had gestaan, werd over het land gestrooid, terwijl de vaste planten in den hof, welke de strenge vorst niet goed konden verdragen, met turfmolm werden toegedekt.
Op een morgen, toen de bewoners van de boerderij wakker werden, had een blanke deken zich over de aarde gespreid. Zoover het oog reikte, was de wereld wit, hier en daar onderbroken door een huis en leien dak van een kerk, die zich als zwarte vlekken afteekenden tegen het witte kleed. Ook de slooten, welke de weilanden doorsneden en waarover de vorst nog geen ijslaag had gelegd, zagen er onheilspellend en donker uit.
De schapen, geheel onthutst door die groote verandering om hen heen. stonden angstig tezamen gedrongen tegen het hek van de wei en hun vacht stak goor af tegen het helle wit van de sneeuw. Ofschoon de koude voor hen geen gevaar opleverde, daar zij er voldoende tegen beschermd en gehard waren, had de sneeuwval een vijand meegebracht, waarmede rekening moest worden gehouden. De bonte kraaien, die nu op de landen geen voedsel meer konden vinden, waren naar de omgeving der menschen getrokken, bezochten de mestvaalten, aasden op afval en loerden met een schuin oog naar de schapen. Wee het schaap, dat in de sneeuwlaag zou wegzinken en een oogenblik hulpeloos zou zijn ! Dadelijk zouden de bonte duivels erop toeschieten en het met hun allen aan stukken scheuren voor het weer op de been kon komen. De boer wist wel, dat dit kon gebeuren en was zooveel mogelijk op zijn hoede. Hij liet zijn blik herhaaldelijk over het weiland gaan om te zien of zijn beesten nog veilig waren.
Dan was er met de koude nog een andere gast gekomen, die zijn winterverblijf had opgeslagen in het hooge iepen? en eikenbosch, dat, donker afstekend tegen de blanke wade der weiden, zich als een muur verhief rondom het oude kasteel, dat sinds jaren onbewoond was. De buizerd (103) werd hier door niemand gestoord en strekte zijn strooptochten vaak uit tot de boerderijen in den omtrek.
Op zijn machtige wieken zweefde hij dan over de vlakke velden en liet zijn scherpe blikken spiedend gaan over het griendland, waarin zich de haas had verborgen en de fazanten zich schuil hielden. Ook dwaalden zij over de zwarte diepten der slooten en bleven ten laatste rusten op het verblijf der hoenders. Maar nog kwelde de honger niet genoeg, om daarop een aanval te wagen en steeds cirkelend op de wijd uitgespreide vleugels, keerde hij terug naar zijn observatiepost in den top van den ouden iep, die hoog boven de andere boomen van het bosch uitstak.Dien nacht ging de buizerd slapen zonder een prooi te hebben gevonden, waarmede hij zijn honger kon stillen.'

Tot zover deze winterse sfeerschets in de Nederlandse spelling van toen, met nummers in de tekst die verwijzen naar de plaatjes. Uit een boek waar alleen de ouderen, (50-plussers en ouder) zich nog vaag iets van zullen herinneren.. Immers zij bladerden misschien nog in de (natuur)boeken van hun ouders, waarin plaatjes geplakt moesten worden. De Douwe Egberts albums. En plakten later misschien zelf nog wel de vogelplaatjes in de Rizzla-boeken. En die huidige generaties vijftigers proefde misschien nog iets van de rust van het toenmalige landleven, dat decennialang onveranderd leek in de vorige eeuw, tot zaken als mechanisatie en productieverhoging ook hier toersloegen.
In het kader van het uitroepen van 2003 tot het jaar van de boerderij brachten de uitgeverijen Terra en Lannoo in de succesvolle reeks heruitgaven van de Verkade-albums nu 'De boerderij' van H.E. Kuylman uit 1936 opnieuw uit. Het boek geeft een prachtig sfeerbeeld van het leven op het boerenland in de jaren dertig van de vorige eeuw, waarin de schitterende tekeningen en aquarellen van C. en H. Rol en J. Voerman jr. al zijn meegedrukt en niet meer ingeplakt hoeven te worden. In dezelfde reeks verscheen al een aantal van dezelfde historische heruitgaven, zoals 'Dierenleven in Artis', 'Langs de Zuiderzee' en 'Onze groote rivieren'.
De Boerderij is werkelijk een prachtig tijdsdocument van het Nederland zoals dat ooit was en nooit meer zal worden. Voor ouderen een tijdsbeeld om nog eens naar terug te dwalen met dit boek in de hand. Voor jongeren geeft het een uitstekend idee hoe anders het er nog niet zo lang geleden aan toeging in een Nederland zonder computers, waarin tijd een heel andere dimensie was dan nu, ruim een halve eeuw later. Het boek is gebonden en uitgevoerd met harde kaft. Het telt 64 pagina's (24x30 cm) en is rijkelijk geïllustreerd in kleur en zwart-wit. Het kost in de winkel € 19,50. ISBN: 90 5897 087 6, uitgeverij Terra, Warnsveld / Lannoo Tielt (B).